Ngày xửa, ngày xưa, có hai anh em nhà kia cha mẹ mất sớm. Khi người
anh lấy vợ, người anh không muốn ở chung với em nữa, nên quyết định chia
gia tài. Người anh tham lam chiếm hết cả nhà cửa, ruộng vườn, trâu bò
của cha mẹ để lại, chỉ cho người em một túp lều nhỏ và mảnh vườn, trong
đó có cây khế ngọt. Người em không chút phàn nàn, ngày ngày chăm bón cho
cây khế và cày thuê, cuốc mướn nuôi thân.
Năm ấy, cây khế trong vườn nhà người em bỗng sai quả lạ thường, cành
nào cũng trĩu quả ngọt, vàng ruộm. Người em nhìn cây khế mà lòng khấp
khởi mừng thầm tính chuyện bán khế lấy tiền đong gạo.
Một hôm, có con chim Phượng Hoàng từ đâu bay đến mổ khế ăn lia lịa. Thấy thế, người em vác gậy đuổi chim và nói. "Này
chim! Ta chỉ có duy nhất một cây khế này, và ta đã khó nhọc chăm sóc
đến ngày hái quả. Nay nếu chim ăn hết ta chẳng có gì để bán đi mua gạo.
Vậy nếu chim muốn ăn hãy mang trả ta vật gì có giá".
Sau khi ăn Khế, chim Phượng Hoàng hứa sẽ trả vàng cho người em
Chim vừa ăn vừa đáp: "Ăn một quả, trả cục vàng may túi ba gang, mang
theo mà đựng". Người em nghe chim nói vậy, cũng đành để chim ăn. Mấy hôm
sau, chim lại đến ăn khế. Ăn xong chim bảo người em lấy túi ba gang đi
lấy vàng. Chim bay mãi, bay mãi qua núi cao, qua biển rộng bao la và đỗ
xuống một hòn đảo đầy vàng bạc, châu báu. Người em đi khắp đảo nhìn ngắm
thỏa thích rồi lấy vàng bỏ đầy túi ba gang. Chim Phượng Hoàng bảo lấy
thêm, người em cũng không lấy. Xong xuôi, người em trở về nhà.
Từ đó, người em trở nên giàu có, người em mang thóc, gạo, vàng bạc...
giúp đỡ những người nghèo khổ. Người anh nghe tin em giàu có liền sang
chơi và đòi đổi nhà, ruộng vườn của mình lấy cây khế ngọt, người em cũng
đồng ý đổi cho anh. Thế là người anh chuyển sang nhà người em. Mùa năm
sau, cây khế lại sai trĩu quả, chim Phượng Hoàng lại tới ăn. Người anh
giả vờ khóc lóc, chim bèn nói: "Ăn một qủa, trả cục vàng May túi ba
gang, mang theo mà đựng".
Người anh mừng quá, giục vợ may túi không phải 3 gang mà là 12 gang
để đựng được nhiều vàng. Hôm sau chim Phượng Hoàng đưa người anh đi lấy
vàng. Vừa đến nơi, người anh đã vội vàng vơ lấy vàng bỏ vào túi, lại còn
giắt thêm đầy vàng bỏ vào người. Chim cố sức bay nhưng đường thì xa mà
vàng thì nhiều nên nặng quá. Mấy lần chim bảo người anh vứt bớt vàng đi
cho nhẹ nhưng người anh vẫn khăng khăng ôm lấy túi. Chim Phượng Hoàng
bực tức, nó nghiêng cánh hất người anh tham lam xuống biển.