Tăng huyết áp (HA) ở trẻ em gặp với tỷ lệ vào khoảng 0,2 - 5% và
được xác định khi trị số HA của trẻ cao hơn trị số HA của 95% trẻ em
khác có cùng giới tính, tuổi và cân nặng. Nếu trị số HA của trẻ nằm
trong khoảng 90 - 95% thì được coi là tiền tăng HA.
Hiện không có một mốc đơn giản để xác định tăng HA ở trẻ em do HA còn thay đổi theo tuổi và theo sự phát triển của trẻ.
Nguyên nhân gây tăng huyết áp ở trẻ?
Có rất nhiều nguyên nhân gây tăng HA ở trẻ em. Hàng đầu là các nguyên
nhân như bệnh lý thận: viêm cầu thận, viêm bể thận, thận đa nang, tổn
thương thận do thuốc, hẹp động mạch thận…; bệnh lý tim mạch như hẹp eo
động mạch chủ; bệnh lý hệ nội tiết như cường giáp, u tủy thượng thận,
suy thượng thận…; bệnh lý thần kinh như tăng áp lực nội sọ, viêm tủy,
hội chứng Guillain - Barré; do dùng một số thuốc cường giao cảm, do tăng
natri máu….
Tăng HA nguyên phát cũng có thể gặp ở trẻ em tuy hiếm hơn tăng HA có
nguyên nhân. Các yếu tố nguy cơ tăng HA nguyên phát là béo phì (BMI trên
25), tiền căn gia đình có người tăng HA, đái tháo đường, tăng
cholesterol và triglyceride máu, do stress, do chế độ ăn…
Tăng huyết áp ở trẻ em có nguy hiểm?
Tăng HA ở TE gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như các rối loạn giấc
ngủ, đặc biệt là hội chứng ngừng thở khi ngủ; đột quị não; nhồi máu cơ
tim; suy tim; suy thận, các tổn thương đáy mắt; các triệu chứng về thần
kinh - tâm thần như đau đầu, chóng mặt, khó tập trung học tập… làm ảnh
hưởng rất lớn đến cuộc sống bình thường của trẻ cả về hiện tại và tương
lai.
|
Cần theo dõi huyết áp thường xuyên để điều chỉnh thuốc điều trị.
|
Chẩn đoán tăng HA ở trẻ em
Chẩn đoán tăng HA ở trẻ em dựa vào trị số HA đo được bằng một bộ đo
HA chuẩn (chiều dài của túi cao su trong băng đo HA bằng 80% và chiều
rộng bằng 40% chu vi cánh tay trẻ). Có thể đo nhiều lần hoặc theo dõi HA
liên tục 24h để đảm bảo tính chính xác của chẩn đoán. Trị số HA đo được
sẽ so sánh với trị số HA cao theo từng lứa tuổi như 6 - 7 tuổi, 8 - 9
tuổi…để kết luận là có tăng HA hay không?
Một số phương pháp cận lâm sàng cũng nên được tiến hành để chẩn đoán
nguyên nhân tăng HA như siêu âm doppler tìm dấu hẹp động mạch thận, hẹp
eo động mạch chủ; các xét ngiệm đường máu, mỡ máu; xét nghiệm chức năng
tuyến giáp, tuyến yên, tủy thượng thận...
Điều trị có như người lớn?
Thay đổi lối sống cho trẻ là biện pháp đầu tiên được áp dụng nhằm làm
giảm HA. Sau khi đã áp dụng các phương pháp trên không kết quả, các
thuốc hạ huyết áp sẽ được chỉ định để đưa trị số HA của trẻ về bình
thường. Các thuốc được dùng là thuốc lợi tiểu để thải bỏ nước và muối;
thuốc chẹn beta, chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển cũng thường
được sử dụng để điều trị tăng HA ở trẻ em. Theo dõi HA thường xuyên để
điều chỉnh lượng thuốc điều trị.
Điều trị nguyên nhân gây tăng HA như phẫu thuật sửa hẹp eo động mạch
chủ, hẹp động mạch thận, điều trị cường giáp, u tủy thượng thận, các
bệnh lý về thận cũng có thể được tiến hành nếu có sự hiện diện của các
nguyên nhân nói trên.
|
Ăn nhiều rau xanh, trái cây tốt cho sức khỏe.Ảnh: TL
|
Thay đổi lối sống cho trẻ bao gồm duy trì cân nặng ở mức lý tưởng
(BMI từ 18 – 22); cung cấp cho trẻ một chế độ ăn lành mạnh: nhiều chất
xơ, rau xanh, hoa quả tươi, ít đường, đạm và mỡ; giảm lượng muối trong
bữa ăn của trẻ: trẻ 4 – 8 tuổi, lượng muối dưới 1.200 milligrams/ ngày,
trẻ lớn hơn lượng muối dưới 1500 milligrams/ ngày; khuyến khích trẻ hoạt
động thể lực khoảng 30 phút mỗi ngày, hạn chế trẻ ngồi xem TV, chơi
game; tổ chức cho trẻ tham gia vào các hoạt động chung của cả gia đình…
Tóm lại, tăng HA ở trẻ em nên được chú ý theo dõi ngay từ khi trẻ mới
lọt lòng mẹ, nhất là ở những trẻ có các yếu tố nguy cơ như bố mẹ, anh
chị em ruột bị tăng HA. Điều chỉnh lối sống là một biện pháp hữu ích để
phòng ngừa và điều trị tăng HA ở trẻ em.
Tiến sĩ - Bác sĩ Vũ Đức Định
Theo báo SKĐS