Trong sinh hoạt hàng ngày
Giữ nhiệt độ phòng của bé ở mức vừa phải: Phòng của trẻ phải
luôn kín gió và ấm áp. Nhưng nếu cứ đóng kín cửa suốt ngày sẽ khiến
không khí trong phòng ngột ngạt, thiếu ôxy, khiến cơ thể mệt mỏi và làm
tăng lượng vi khuẩn sinh sôi. Hơn nữa, nhiều người để nhiệt độ điều hòa,
máy sưởi quá nóng sẽ khiến không khí trong phòng rất khô và cơ thể có
nguy cơ mất nước, khô da, khô mũi, ảnh hưởng đến hệ hô hấp khiến trẻ khó
thở. Vì vậy, cần giữ nhiệt độ trong phòng luôn ấm áp, thông thoáng
trong khoảng 280C. Trước khi cho trẻ ra ngoài nên mặc thêm áo khoác và đi giày ấm để tránh cảm lạnh đột ngột.
Ủ ấm quá mức: Để chống lạnh, cha mẹ thường mặc cho trẻ rất
nhiều quần áo dẫn tới bé “bị” ủ ấm quá mức. Đây là một điều hoàn toàn
sai lầm, có thể sẽ gây thêm bệnh cho trẻ. Cha mẹ cần biết, thân nhiệt
của trẻ không giống như người lớn vì vậy bé sẽ cảm thấy nóng hoặc lạnh
nhanh hơn. Nếu mặc quá ấm, trẻ dễ bị ra mồ hôi lưng, đầu, rồi thấm ngược
lại dẫn đến cảm lạnh, viêm phổi... Hơn nữa, việc ứ đọng mồ hôi trên da
còn là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển gây ra các bệnh về
da, gây ngứa ngáy, khó chịu.
Không nên ủ ấm quá mức cho trẻ.
Mặc bỉm suốt ngày: Trẻ được mặc bỉm là cách tốt để giữ ấm và
có nhiều tiện lợi cho người trông coi trẻ. Tuy nhiên, việc làm này
không tốt vì bỉm cũng có thể là nguyên do gây bệnh cho trẻ, làm tổn hại
làn da của bé. Trẻ đóng bỉm suốt ngày bị dính nước tiểu dễ bị lở loét,
ảnh hưởng xấu tới da. Do đó, trẻ bị hăm là một điều khó tránh khỏi khi
phải đóng bỉm thường xuyên. Hơn nữa, khi trẻ đi tiểu nhiều mà chưa kịp
thay bỉm, nước tiểu trong bỉm sẽ ngấm ngược gây lạnh cho trẻ. Đặc biệt,
việc dùng bỉm thường xuyên kéo dài ở bé trai còn gây hại cho tinh hoàn.
Đeo bỉm thường bị kín hơi, lại bó sát vào cơ thể trẻ, dễ làm cho nhiệt
độ tăng lên, trong khi đó nhiệt độ thích hợp nhất cho tinh hoàn bé trai
là vào khoảng 340C. Khi nhiệt độ vùng hạ bộ của trẻ tăng lên tới 370C
và nếu tình trạng này diễn ra lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến quá trình sản
xuất tinh trùng của tinh hoàn khi bé đến tuổi trưởng thành.
Không cho trẻ ra ngoài trời: Trong mùa đông, suốt thời gian
trong ngày, trẻ ở trong phòng kín. Có bé vài ngày không ra ngoài trời.
Việc ở trong phòng lâu ngày sẽ khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn. Trẻ cần được
vận động ngoài trời để tăng khả năng thích nghi với các yếu tố thời
tiết, tăng sức đề kháng, phòng tránh được nhiều bệnh dễ lây nhiễm. Đối
với trẻ dưới 5 tuổi, cần được ra ngoài trời tắm nắng hàng ngày để hấp
thụ vitamin D, rất có lợi cho quá trình phát triển của trẻ. Thời điểm lí
tưởng để mẹ cho trẻ ra ngoài đón nhận ánh nắng mặt trời vào mùa đông là
vào khoảng 8h - 9h30h và buổi chiều từ 15h -17h. Tuy nhiên, khi cho trẻ
chơi ngoài trời, cần lưu ý mặc quần áo đủ ấm nhưng vẫn thoáng để khi
trẻ ra mồ hôi không thấy quá nóng, thường xuyên kiểm tra mồ hôi lưng để
kịp thay áo cho trẻ. Lưu ý cần hạn chế cho trẻ tới nơi đông người, tránh
tiếp xúc với người đang mắc bệnh, tránh xa các nguồn ô nhiễm như khói
bụi, khói thuốc lá...
Mùa đông tắm cho bé thế nào để không bị ốm?
Vào những ngày lạnh giá, rất nhiều người không dám tắm cho con vì sợ
bé bị cảm lạnh, dễ ốm mà chỉ thay quần áo cho bé. Đây là việc làm sai vì
nếu không được tắm rửa sạch sẽ thì bé rất khó chịu, quấy khóc và chậm
lớn. Vì vậy dù trời lạnh, bé cũng cần được tắm rửa sạch sẽ ít nhất 2
ngày/lần, có như thế bé mới khỏe khoắn. Nhưng khi tắm cho bé có một vài
điểm mẹ cần lưu ý: Tránh tắm cho bé sớm quá hoặc muộn quá trong ngày,
cũng kiêng không tắm cho bé từ 11h - 13h. Thời gian lý tưởng nhất là từ
10h-10h30 hoặc từ 15-16h. Dù trời lạnh đến mức nào cũng không nên pha
nước tắm cho con nóng quá. Điều này sẽ có hại cho làn da mỏng manh của
bé. Nhiều bé khi thấy nước nóng quá, lần sau lại không dám xuống tắm
nữa. Nhiệt độ nước thích hợp cho trẻ tắm mùa đông là từ 330C đến 360C.
Khi dùng tay để thử thì người lớn cảm thấy nước đủ ấm tức là nước đó bị
nóng với trẻ. Vì vậy, cha mẹ nên dùng nhiệt kế để xác định nhiệt độ
nước tắm thích hợp cho trẻ. Khi tắm cho trẻ cần tắm trong phòng kín gió,
nếu cần thiết chuẩn bị thêm quạt sưởi và chỉ tắm tối đa trong thời gian
từ 5-7 phút để tránh cảm lạnh. Lưu ý đừng để điều hòa hay quạt sưởi
chĩa thẳng vào người bé. Điều này khiến con dễ bị khô da hoặc gây bỏng
cho con.
Chăm sóc giấc ngủ
Trẻ nhỏ khi ngủ thường hay đạp tung chăn, hở chân, hở bụng... Điều
này sẽ khiến cho bé bị lạnh bụng dẫn đến đau bụng hoặc rối loạn tiêu
hóa... Tuy nhiên không ông bố, bà mẹ nào có thể thức cả đêm để kéo áo,
che bụng cho con... Vì vậy, trước khi trẻ đi ngủ nên cho trẻ mặc loại áo
liền quần hoặc cho trẻ đắp chăn túi (loại chăn riêng có phéc mơ tuya để
bảo vệ bụng không bị nhiễm lạnh) và đi bít tất cho trẻ đề phòng trẻ bị
nhiễm lạnh.
Với trẻ ở nông thôn, cha mẹ sợ trẻ bị lạnh khi ngủ nên thường đội mũ
ấm cho trẻ khi ngủ. Đây là việc nên tránh. Đối với trẻ sơ sinh, đầu là
nơi tạo ra khoảng 40% thân nhiệt, nhưng đồng thời lại là nơi giải phóng
đến 85% nhiệt độ cơ thể. Chính vì vậy, việc đội mũ và dùng băng quấn
thóp là cần thiết với bé mới sinh (đặc biệt là các bé sinh non) nhưng
với bé khỏe mạnh và đã được vài tháng tuổi, việc đội mũ khi ngủ là không
cần thiết, mà ngược lại sẽ khiến nhiệt độ vùng đầu của bé tăng cao, ảnh
hưởng không tốt đến hoạt động của não bộ.
Điều quan trọng hơn cả là cho dù ngày lạnh hay mưa thì mọi người cần đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch để phòng bệnh.
BS. TRẦN LAM