Phình đại tràng bẩm sinh còn có các
tên gọi khác như bệnh Hirschsprung, bệnh vô hạch đại tràng bẩm sinh. Ðây
là một bệnh bẩm sinh gặp ở tỷ lệ khoảng từ 1/4.000 - 1/5.000 trẻ sơ
sinh. Trẻ trai mắc bệnh nhiều hơn trẻ gái, với tỷ lệ nam/nữ từ 4/1 -
9/1. Bệnh cần được phát hiện sớm để săn sóc, theo dõi và điều trị đúng
lúc.
Khi bị phình đại tràng bẩm sinh, trẻ có thể bị thêm các dị tật phối
hợp như hội chứng down, hội chứng tim mạch, dị tật thần kinh, dị tật
đường tiêu hóa, hậu môn… Tùy theo mức độ nặng nhẹ mà bệnh có biểu hiện ở
các lứa tuổi khác nhau. Tất cả những trường hợp trẻ được xác định mắc
bệnh đều có chỉ định phẫu thuật. Những năm gần đây, nhờ chẩn đoán sớm
được bệnh và theo dõi điều trị tốt bằng thụt tháo phân hằng ngày nên có
thể mổ một lần để điều trị hiệu quả. Bệnh phình đại tràng bẩm sinh là
một dị tật bẩm sinh cần phải mổ càng sớm càng tốt, nếu không sẽ gây nên
các di chứng như trẻ chậm lớn, chậm phát triển tâm thần và cả những biến
chứng nguy hiểm như viêm ruột nặng và tắc ruột. Sau khi phẫu thuật,
bệnh sẽ khỏi hoàn toàn.
|
Ảnh minh họa (nguồn Internet).
|
Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra bệnh phình đại tràng bẩm sinh và bệnh có tính chất di truyền.
Biểu hiện của bệnh rất dễ nhận biết: Trẻ mới sinh bụng trướng căng,
không đi phân su sau hơn 24 giờ, hoặc chỉ đại tiện khi dùng ống thông
đưa vào hậu môn kích thích. Khi được kích thích hậu môn, trẻ ra rất
nhiều phân, dạng như tháo nút tắc ở cống nước và được gọi là dấu hiệu
“tháo cống”. Ngoài ra, do bụng trướng căng nên trẻ nôn nhiều. Ở trẻ lớn,
bệnh thường được biểu hiện bởi tình trạng táo bón kéo dài nhiều năm xen
kẽ những đợt tiêu chảy với tính chất đặc trưng là phân rất thối và có
màu đen (do phân ứ đọng lâu ngày) và bụng trướng. Kèm theo, trẻ luôn
trong tình trạng suy dinh dưỡng, chậm phát triển thể chất và tâm thần.
Tuy nhiên, cần phải lưu ý, không phải bất cứ trẻ nào sau khi sinh 24 giờ
không đại tiện được đều là bị phình đại tràng bẩm sinh, vì trẻ đó bị dị
dạng hậu môn bẩm sinh cũng không đại tiện được. Nhưng dù là trường hợp
nào thì trẻ đều cần phải được phẫu thuật và điều trị sớm.
Đây là một bệnh cần điều trị càng sớm càng tốt. Điều đáng báo động là
rất ít trẻ được phát hiện bệnh và điều trị sớm, bởi người lớn thường
chỉ nghĩ tình trạng khó đại tiện và đại tiện bất thường ở trẻ là do táo
bón, do chế độ ăn không khoa học… Hơn nữa, bệnh phình đại tràng bẩm sinh
nếu không điều trị sớm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe thể chất và
tâm thần của trẻ, vì thế, khi thấy con mình có các dấu hiệu bất thường
khi đại tiện, phụ huynh nên đưa con đi khám tiêu hóa càng sớm càng tốt.
Khi đi khám, nếu nghi ngờ trẻ bị bệnh phình đại tràng bẩm sinh, bác
sĩ sẽ cho làm các xét nghiệm và chụp Xquang. Trong đó, việc chụp Xquang
đóng vai trò quyết định trong chẩn đoán. Tuy nhiên, do chụp đại tràng
cản quang là một phương pháp chụp và đọc không dễ nên cần được thực hiện
tại bệnh viện có đủ điều kiện trang thiết bị.
Khi đã xác định chính xác trẻ bị phình đại tràng bẩm sinh, các bác sĩ
sẽ phẫu thuật bệnh phình đại tràng bẩm sinh qua hậu môn. Điều trị bệnh
bao gồm cắt bỏ đoạn ruột teo nhỏ rồi đưa đoạn ruột bình thường bên trên
xuống thay thế. Hiện nay có nhiều cách mổ khác nhau, có thể mổ một lần
hay nhiều lần, có thể phải mổ bụng nhưng trong phần lớn trường hợp, chỉ
mổ từ dưới hậu môn lên mà không cần mổ bụng. Hiện nay, trong các bệnh
viện lớn, phẫu thuật bệnh phình đại tràng bẩm sinh qua ngả hậu môn là an
toàn. Trẻ sơ sinh có thể được cho bú trở lại sau mổ 1-2 ngày và ra viện
sau khoảng 1 tuần.
ThS. Nguyễn Thanh Lâm