Có người vẫn ngộ nhận, dùng loại nước nào để uống thuốc mà chẳng
được, miễn là có nước sẽ hỗ trợ khi nuốt giúp đẩy những viên thuốc xuống
dạ dày là được. Nhưng như vậy sẽ làm giảm tác dụng của thuốc, thậm chí
còn gây hại đến cơ thể.
Không phải nước nào cũng dùng để uống thuốc!
Theo sự cảnh báo của các nhà khoa học, nếu ta uống thuốc bằng các
loại nước tùy tiện như sữa, cà phê, trà, nước giải khát có ga, nước ép
trái cây, nước uống thể thao, nước khoáng hay bia rượu... đều không
tốt.
Ví dụ khi dùng sữa để uống thuốc với một số kháng sinh (như
tetracyclin) vì trong sữa có chứa canxi có thể sẽ tạo thành phức hợp
không tan, làm kháng sinh không hấp thu được vào máu cho thuốc tác
dụng.
Tuy nhiên, vẫn có trường hợp thuốc lại cần uống chung với sữa như
dùng thuốc gây bào mòn dạ dày (aspirin), hay dễ nôn ói (thuốc ngừa thai
phải uống hàng ngày dễ gây buồn nôn ở một số phụ nữ), hay cần chất béo
để thuốc dễ hấp thu (vitamin A, vitamin D), cần uống chung với sữa. Như
vậy, để lựa chọn đúng loại nước uống với thuốc nên hỏi bác sĩ hay dược
sĩ để được tư vấn.
Dùng cà phê, trà, nước giải khát có ga, trong các loại nước này, đặc
biệt nước ngọt, nước tăng lực đều có chứa caffein (là chất kích thích
giúp tỉnh táo) sẽ kết hợp với thuốc bổ chứa sắt, tạo thành chất kết tủa
không hấp thu được thuốc.
 |
| Chỉ nên uống thuốc với nước lọc. |
Còn nước ép trái cây hiện nay đã được chứng minh là gây hại nếu uống
chung với thuốc như nước cam, nước chanh có vị chua (là acid hữu cơ) có
thể làm cho thuốc kháng sinh như ampicillin, erythromycin, lincomycin bị
hỏng bởi các loại kháng sinh này kém bền vững ở môi trường acid.
Song nước cam, nước táo khi dùng uống thuốc còn có thể làm giảm sự
hấp thu một số thuốc như làm chất sinh học ở ruột đảm nhận việc chuyển
vận thuốc vào máu không hoạt động được.
Nước nho ép dùng uống thuốc có thể làm giảm tác dụng và làm tăng phản
ứng phụ của thuốc chữa bệnh, lý do nước nho ép có thể ức chế các men
trong quá trình hấp thụ thuốc, chẳng hạn như thuốc điều trị bệnh tim
mạch và thuốc chống nấm.
Nước ép lựu có chứa một loại enzym có thể làm giảm tác dụng của các thuốc trị tăng huyết áp.
Nghiêm trọng nhất là nước bưởi chùm (grape-fruit) có tên khoa học
Citrus paradises. Loại bưởi này chứa hoạt chất naringin và bergamotin
khi uống chung với một số thuốc như statin trị rối loạn lipid, atelenol
trị tăng huyết áp... sẽ làm tăng độc tính của thuốc do naringin ức chế
men chuyển hóa thuốc ở gan, dẫn đến nồng độ thuốc tăng cao trong máu. Để
thận trọng hơn cũng nên lưu ý cả nước bưởi trồng ở nước ta.
Ngay cả nước uống thể thao do chứa chất kali, các loại nước này chỉ
dành riêng cho người chơi thể thao. Do đó, nếu khi dùng để uống thuốc có
thể trở nên nguy hiểm đối với một số thành phần của thuốc trị bệnh suy
tim, tăng huyết áp.
Ngay cả chuối cũng phải cẩn trọng vì chuối là loại trái cây giàu
kali. Đặc biệt là bia và rượu là loại thức uống không nên uống chung với
thuốc. Vì rượu sẽ làm tăng độc tính hại gan của paracetamol, tăng độc
tính hại dạ dày của aspirin, tăng độc tính gây mê của thuốc an thần gây
ngủ.
Riêng với kháng sinh như thuốc metronidazol, các cephalosporin... nếu
uống chung với rượu bia sẽ gây phản ứng antabuse gây vật vã, hạ huyết
áp rất khó chịu làm người dùng thuốc cứ tưởng như là sắp chết.
Nước nào uống thuốc tốt nhất?
Có những người cao tuổi do rối loạn tiểu tiện thường đi tiểu vặt nên
rất ngại uống nước khi phải uống thuốc. Vì thế với thuốc là viên nang
hay còn gọi là viên nhộng tuy dễ dàng nuốt nên có người đã uống khan,
không uống chung với nước, do đó có trường hợp viên nang đã dính lại ở
thực quản gây viêm loét thực quản rất nguy hiểm.
Song uống thuốc còn cần uống với một lượng nước đủ để giúp phân rã
viên thuốc giúp nhanh chóng được hấp thu vào máu qua đường tiêu hóa. Đó
là chưa nói đến nhu cầu cần thiết đối với một số loại thuốc có chứa dược
chất sulfamid đòi hỏi phải uống nước thật nhiều nhằm thuốc được lọc,
bài tiết nhiều theo nước tiểu không gây đóng sỏi hại thận.
Vậy khi uống thuốc viên, nang bằng loại nước nào là tốt nhất. Khoa
học đã chỉ ra, chỉ có nước lọc là loại nước dùng để uống thuốc tốt
nhất.
Nước lọc là nước lã đun sôi để nguội hoặc nước lọc hợp vệ sinh. Đây
là loại nước tốt nhất dùng để uống thuốc vì nó đã được diệt khuẩn, các
chất tan như canxi, magiê, natri, kali đặc biệt những độc chất như thạch
tín... được loại bỏ hoặc ở ngưỡng cho phép.
Do đó, khi uống thuốc với loại nước này sẽ không bị các chất hòa tan
có trong nước tương tác với thuốc làm thay đổi tác dụng của thuốc.
Với lượng nước này cũng đủ giúp đưa thuốc viên (viên nén hoặc viên
nang) từ miệng xuống nhanh đến dạ dày, tan rã và hòa tan tạo dung dịch
thuốc, sau đó trôi xuống ruột là vị trí dược chất sẽ hấp thu vào máu dẫn
đến các cơ quan trong cơ thể cho tác dụng.
Có thể dùng nước đóng chai nhưng phải là nước tinh khiết chứ không
dùng nước chứa các chất khoáng (còn gọi nước suối) để uống thuốc, bởi vì
chất khoáng như canxi, natri... có thể tương kỵ gây ảnh hưởng đến
thuốc.