Những khó khăn đầu tiên mà những
người bắt đầu làm bố, làm mẹ phải đối mặt là học cách chăm sóc đứa con
mới sinh của mình. Những tháng đầu tiên kể từ khi được hình thành trong
bụng mẹ đến khi trẻ được 2 tuổi là giai đoạn mong manh trong cuộc đời
của bất kỳ đứa trẻ nào, đồng thời đây cũng chính là giai đoạn mà cách
chăm sóc của các bậc làm cha mẹ sẽ có ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và
sự phát triển toàn diện của con trẻ sau này.
Thấp còi, tức là thấp hơn so với chiều cao chuẩn theo tuổi, thường là
hậu quả của dinh dưỡng kém trong 24 tháng đầu đời. Hiện tại ở Việt Nam,
thấp còi đang ảnh hưởng đến khoảng 2,5 triệu trẻ em dưới 5 tuổi (cứ 3
trẻ thì có 1 trẻ bị thấp còi). Với tình trạng này, Việt Nam là nước có
tỷ lệ trẻ thấp còi cao thứ 13 trên thế giới.
Những thực hành dinh dưỡng tốt cho trẻ có thể dễ dàng áp dụng và duy
trì ở phần lớn các gia đình ở nước ta. Đơn cử như việc cho trẻ bú mẹ
hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó cho trẻ ăn bổ sung hợp lý kết hợp
với tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi - bằng những thực hành này, các bà mẹ và
gia đình đã cho bé một khởi đầu khỏe mạnh nhất và giúp trẻ phòng tránh
thấp còi.
|
Chăm sóc dinh
dưỡng cho trẻ giai đoạn từ khi sinh đến 2 tuổi có ảnh hưởng lâu dài đến
sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ sau này.
|
Hệ lụy từ thấp còi
Thấp còi có ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng học tập và khả năng thu
nhập trong tương lai của đứa trẻ. Những đứa trẻ suy dinh dưỡng khi lớn
lên thường có hệ thống miễn dịch yếu hơn và có nguy cơ mắc các bệnh tăng
huyết áp, tiểu đường, bệnh tim và béo phì cao hơn. Nghiên cứu cũng chỉ
ra rằng, tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi nặng là chỉ số chẩn đoán rõ
ràng nhất về khả năng tử vong của trẻ dưới 5 tuổi.
Trẻ bị thấp còi thường đi học muộn hơn, dễ bỏ học giữa chừng và khó
tiếp thu kiến thức hơn trẻ phát triển bình thường. Và nếu nhìn tổng thể
cả cuộc đời, suy dinh dưỡng là nguyên nhân làm giảm 10% khả năng thu
nhập của đứa trẻ thấp còi khi lớn lên. Nếu một thế hệ trẻ em bị thấp còi
còn ảnh hưởng đến sự phát triển của cả quốc gia. Ước tính, suy dinh
dưỡng có thể tiêu tốn đến 3% tổng sản phẩm quốc nội của một đất nước.
Và nhận thức sai lầm phổ biến
Phần lớn nhận thức của các bà mẹ và gia đình trẻ (đặc biệt ở nông
thôn, vùng sâu vùng xa) cho rằng, chiều cao khiêm tốn của con cái họ đơn
giản là sản phẩm của chủng tộc. Và rằng là người Việt Nam tức là chiều
cao chỉ vừa phải thôi! Đây là một nhận thức sai lầm khá phổ biến khiến
cho việc nhận biết tình trạng thấp còi ở trẻ thường quá muộn. Bên cạnh
đó lại chưa hiểu những hậu quả nghiêm trọng của thấp còi gây ra cho sức
khỏe và cả khả năng kinh tế sau này.
Trên thực tế, tất cả trẻ em đều có cơ hội phát triển ở mức độ như
nhau từ trong bào thai cho đến giai đoạn 2 tuổi nếu chúng được nuôi
dưỡng đúng cách. Tuy nhiên, các số liệu cho chúng ta thấy trẻ em Việt
Nam ngay ở giai đoạn quan trọng này đã có những dấu hiệu của sự phát
triển bị hạn chế. Vì vậy, cần cho trẻ nguồn dinh dưỡng mà trẻ cần để
chúng phát triển tối ưu nhất ngay từ ngày đầu tiên mới sinh ra và nhìn
nhận một cách nghiêm túc các hậu quả của suy dinh dưỡng thấp còi.
Thế hệ trẻ em ở nước ta trong tương lai có thể sẽ cao lớn và khỏe
mạnh hơn nếu giảm thiểu được tình trạng suy dinh dưỡng thể thấp còi. Vì
thế, việc cung cấp đầy đủ thông tin, tư vấn và sự hỗ trợ cho các bà mẹ
nuôi dưỡng con cái mình đúng cách là rất quan trọng. Và việc cấm các sản
phẩm thay thế sữa mẹ và hoạt động xúc tiến bán các sản phẩm này của các
công ty sữa tại cơ sở y tế là cần thiết vì những hoạt động này có thể
ảnh hưởng bất lợi đến quyết định nuôi con bằng sữa mẹ của các bà mẹ.
Để làm tốt điều này, thầy thuốc, người làm công tác hoạch định chính
sách và cả các gia đình hãy cam kết với tư cách cá nhân để ủng hộ và hỗ
trợ các thực hành nuôi dưỡng trẻ nhỏ tốt nhất mà chúng ta có thể làm cho
con cháu mình. Với sự ủng hộ và hỗ trợ này, trẻ em sẽ tăng trưởng, phát
triển tối ưu và xa hơn, đất nước chúng ta sẽ có nguồn nhân lực có thể
chất và trí tuệ tốt để phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội.
GS. Nguyễn Thị Thu Nhạn