Thời gian gần đây, tôi có gặp một số
trẻ em đến khám thính lực bị viêm tai giữa thời kỳ đầu của giai đoạn
tiết dịch trong hòm nhĩ, được phát hiện nhờ nghiệm pháp đo nhĩ lượng đồ.
Một số cháu mới bị viêm mũi họng và đã điều trị, một số cháu không có
biểu hiện gì là đang bị bệnh.
Đây là một bệnh thường gặp ở trẻ em. Cứ 10 trẻ thì có 1 - 2 trẻ mắc
bệnh này. Triệu chứng chính của bệnh là nghe kém. Trẻ đang ở giai đoạn
học nói nếu mắc bệnh sẽ bị ảnh hưởng làm chậm quá trình học nói, chậm
quá trình phát triển ngôn ngữ dẫn tới ảnh hưởng phát triển trí thông
minh.
Có nhiều nguyên nhân gây bệnh viêm tai giữa thanh dịch, tuy nhiên
nguyên nhân hàng đầu hay được nhắc đến là rối loạn chức năng vòi nhĩ.
Vòi nhĩ có chức năng làm cân bằng áp suất tai giữa và áp suất không khí
bên ngoài. Khi vùng mũi họng bị viêm (niêm mạc mũi họng dày lên, VA sưng
to…) gây tắc cửa vòi nhĩ làm áp suất âm trong hòm nhĩ (tai giữa) tăng
lên gây sự tiết dịch các tế bào niêm mạc hòm nhĩ vì vậy hòm nhĩ có dịch
gọi là viêm tai giữa tiết dịch. Ngoài ra, vì vòi nhĩ ở trẻ em ngắn và
rộng hơn ở người lớn rất nhiều nên vi trùng, virút vùng mũi họng dễ đi
theo đường vòi nhĩ vào tai giữa gây viêm tai giữa nhiễm khuẩn hoặc nhiễm
vi rút với giai đoạn đầu là sự tiết dịch ở hòm nhĩ. Cũng chính vì sự
khác biệt này nên bệnh viêm tai giữa có thể gặp ở cả người lớn lẫn trẻ
em nhưng trẻ em bị nhiều hơn.
Viêm tai giữa tiết dịch nếu không điều trị đúng và kịp thời sẽ làm
bệnh tiến triển nặng hơn là viêm tai giữa tụ mủ, nếu tiếp tục không điều
trị sẽ gây viêm tai giữa thủng nhĩ...
Tuy nhiên, vì giai đoạn đầu của viêm tai giữa tiết dịch triệu chứng
rất nghèo nàn nên cha mẹ thường không nhận biết. Ngay cả nhiều bác sĩ
chuyên khoa tai mũi họng cũng có thể chẩn đoán bỏ sót bệnh này vì ít khi
các bé có biểu hiện nóng sốt, đau tai. Khám tai giai đoạn đầu của viêm
tai giữa tiết dịch màng nhĩ thường bình thường, khi bệnh nặng hơn có thể
thấy bóng khí ở màng nhĩ hay mực nước ở hòm nhĩ, bệnh nặng nữa lúc đó
màng nhĩ mới bắt đầu dày đỏ. Ở giai đoạn đầu của viêm tai giữa tiết dịch
soi tai bằng đèn hay thậm chí nội soi tai cũng cho kết quả bình thường.
Để chẩn đoán sớm bệnh viêm tai giữa tiết dịch:
Về phần bác sĩ, nghiệm pháp đo nhĩ lượng đồ là một nghiệm pháp quan
trọng cần chỉ định. Nghiệm pháp đo nhĩ lượng đồ là một trong những
nghiệm pháp để đánh giá tai giữa. Kết quả cho biết tai giữa bình thường
hay đang bị bệnh của nó nhiều khi có trước những triệu chứng được biểu
hiện ở bệnh nhân. Vì thế dù nội soi tai bình thường bệnh nhân cũng cần
được đo nhĩ lượng để phát hiện sớm dịch trong tai giữa. Tùy theo kết quả
của nhĩ lượng đồ chúng ta cũng có thể biết tình trạng ứ dịch nhiều hay
ít trong tai giữa.
Về phần cha mẹ, người chăm sóc bé, giáo viên nếu thấy bé có hiện
tượng nghe kém hơn trước nên cho bé đi khám ở bác sĩ tai mũi họng, nếu
bác sĩ quên cho kiểm tra thính lực và nhĩ lượng thì nên đề nghị bác sĩ
cho con mình được kiểm tra những test này. Để phòng bệnh viêm tai giữa
tiết dịch nên giữ gìn vệ sinh vùng mũi họng. Khi bị viêm mũi họng nên
điều trị tích cực để tránh biến chứng viêm tai. Đối với trẻ nhỏ ngoài
việc giữ vệ sinh vùng mũi họng không nên cho bé bú sữa ở tư thế nằm...
TTƯT.BS.CKII. NGUYỄN THỊ BÍCH THỦY