Trẻ suy dinh dưỡng
SDD thường đi kèm với biếng ăn, trong khi đây lại là đối tượng cần ăn
tăng cường hơn những trẻ khác để tạo đà phát triển cho bắt kịp chuẩn
tăng trưởng. Nhưng làm thế nào để “bồi dưỡng” được cho trẻ SDD? Đây là
một câu hỏi thực sự “hóc búa”. Trong rất nhiều trường hợp đến khám tại
Viện Dinh Dưỡng, nhiều gia đình đã thực sự phải “bó tay.com” với những
cô cậu cứ đến bữa là không chịu ăn.
Thực ra nhiều trẻ biếng ăn và sợ ăn cơm, cháo, hay không thích các món
ăn truyền thống Việt Nam, nhưng nếu gia đình chịu khó thay đổi thực đơn,
tìm hiểu các phong cách ăn của các nước khác như ăn súp, mỳ, bánh mỳ, …
thì trẻ lại chịu ăn hơn. Với trẻ lớn đã có khẩu vị riêng, gia đình nên
hỏi ý kiến trẻ trước khi nấu ăn, cố gắng tạo điều kiện cho trẻ được ăn
đúng ý thích sẽ giúp trẻ ăn tốt hơn nhiều so với áp đặt món ăn cho trẻ.
Do điều kiện kinh tế ngày nay khác với mấy chục năm trước, chịu ảnh
hưởng các hiệu ăn kiểu Tây và các nội dung quảng cáo trên mạng, trên
tivi, ngày nay rất nhiều trẻ thích ăn đồ Tây, đồ Ý như khoai tây chiên,
gà rán, mì sốt thịt bò xay, bánh mì hamburger… Nhiều gia đình cho rằng
đây là những thức ăn nhanh nhiều đạm, béo không tốt cho sức khỏe của
trẻ. Nhưng trẻ em lại đang cần ăn nhiều đạm động vật để có nhiều acid
amin quý và cần nhiều chất béo
cho các chức năng tăng trưởng của cơ thể, nhất là ở những trẻ đang SDD
nhẹ cân (tức là thiếu đạm và năng lượng) thì lại rất phù hợp với những
kiểu ăn đồ Tây này. Vì vậy rất nên khuyến khích và tạo điều kiện cho trẻ
ăn theo thực đơn và đồ ăn Tây nếu điều này giúp trẻ ăn ngon miệng và ăn
nhiều hơn.
Với những trẻ đang cần tăng cường bữa phụ, có thể sắp xếp 2-3 bữa
phụ/ngày theo các giờ sau: giữa buổi sáng (9h30-10h), giữa buổi chiều
(khoảng 15h), hoặc có thể cho trẻ ăn bữa phụ ngay khi tan học nếu buổi
chiều trẻ không ăn gì ở trường; Ngoài ra có thể tăng thêm 1 bữa phụ tối
trước khi đi ngủ. Các bữa phụ cho trẻ nên thay đổi theo mùa. Mùa đông
cần nhiều năng lượng để giữ ấm cơ thể, nên cho trẻ ăn những món ăn phụ
giàu năng lượng như súp khoai tây thịt bò xay, súp bí đỏ kem tươi, cháo
gà, bánh mì nhúng sữa, sữa bột pha - lý tưởng nên ăn thêm bánh quy (hoặc
những loại bánh khác), formai, bánh kem, sô cô la, nước ca cao nóng,
hoa quả nhiều năng lượng như chuối, xoài; Mùa hè nên cho trẻ ăn bữa phụ
với năng lượng có thể thấp hơn nhưng cung cấp nhiều vitamin và nước như
sữa chua, sữa tươi, nước hoa quả ngọt tươi, các loại chè, bánh caramen…
Trong các bữa phụ, để giúp tăng năng lượng cần chú trọng các thành phần chất béo, đạm động vật, sữa và các chế phẩm sữa như formai, sữa chua, caramen, váng sữa…hoa quả ngọt chín trong các bữa phụ ngọt.
Cần tăng cường chất béo vì đây là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng, với cùng một trọng lượng chất béo cung cấp năng lượng cao hơn gấp đôi so với chất đạm và chất bột: ngoài ra chất béo
giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu (vitamin A, D, E, K rất cần cho
phát triển xương, mắt) và cung cấp các acid béo no cần thiết. Do vậy,
cần tăng thêm lượng dầu, mỡ cho trẻ SDD để đảm bảo đủ nhu cầu năng lượng
tăng cao của trẻ, trong đó nên ưu tiên mỡ gà vì có chứa tới 18% acid
béo chưa no rất tốt cho sự hấp thu của trẻ, bên cạnh đó còn có chứa
những acid béo no cần cho chuyển hoá của trẻ. Do vậy cháo- súp gà sẽ là
một lựa chọn bữa phụ rất tốt cho trẻ nếu hợp khẩu vị.
Sữa là nguồn cung cấp đạm với các acid amin quý và dễ hấp thu, là nguồn
cung cấp nhiều canxi hữu cơ và các yếu tố vi lượng rất dễ hấp thu. Vì
thể sữa được coi là loại thực phẩm có thành phần hoàn hảo nhất cho sự
phát triển của trẻ và cả cho sức khỏe mọi người. Cho trẻ uống sữa, ăn
pho mát mềm, ăn sữa chua đều là những bữa phụ lý tưởng.
Trứng gà là thức ăn bổ, rất tốt cho trẻ em. Trong trứng có nhiều chất đạm, chất béo,
muối khoáng và các loại vitamin. Chất đạm của trứng có đầy đủ các acid
amin cần thiết ở tỷ lệ cân đói do đó trẻ dễ hấp thu. Lòng đỏ trứng có
nhiếu chất đạm, chất béo,
vitamin và muối khoáng nên lòng đỏ tốt hơn lòng trắng, do vậy trẻ dưới 1
tuổi chỉ nên cho ăn lòng đỏ. Thành phần chủ yếu của lòng trắng trứng là
đạm, vì thế nên cho trẻ trên 1 tuổi ăn trứng cả quả. Không chỉ nên dùng
trứng trong bữa ăn chính, mà ở dạng trứng luộc rất tiện cho trẻ mang
đến trường dùng làm bữa ăn phụ vừa ngon, bổ, rẻ vừa tiện lợi. Với trẻ em
thường không có vấn đề cholesterol máu cao, vì thế nếu trẻ thích ăn
trứng, nên tăng cường cho trẻ ăn hàng ngày 1-2 quả rất tốt cho sức khỏe.
Về hoa quả tươi cũng nên tăng cường cho trẻ SDD ngày 1-2 bữa phụ vì có
chứa nhiều các acid hữu cơ có tác dụng kích thích tiêu hoá. Một số quả
như dứa có men bromelin, đu đủ có men papain giúp trẻ tiêu hoá tốt thức
ăn. Chuối, hồng xiêm có tác dụng tốt với tiêu chảy và rối loạn tiêu hoá.
Nên cho trẻ ăn đa dạng quả để có được nhiều loại vitamin và khoáng,
nhất là hoa quả chin ngọt nhiều đường fructose cao năng lượng và dễ hấp
thu.
Với một số thông tin trên, hy vọng sẽ giúp các gia đình có thể chuẩn bị
những bữa ăn phụ ngon miệng, năng lượng cao cho các bé SDD đang biếng
ăn và chậm lớn.
TS. BS. Phan Bích Nga
Viện Dinh Dưỡng