(SKDS) - Viêm nội nhãn nội
sinh ở trẻ em là một bệnh lý phức tạp gây tổn hại nặng nề về giải phẫu
và chức năng thị giác. Ðiều quan trọng nhất là trẻ phải được chẩn đoán
và điều trị kịp thời, giúp trẻ có thể hồi phục được chức năng thị giác
cũng như hạn chế tối đa những biến chứng, giảm nguy cơ mù lòa cho trẻ.
Nguyên nhân gây bệnh
Viêm nội nhãn nội sinh là hình thái ít gặp, trên thế giới chiếm
khoảng 2 – 8% tổng số viêm nội nhãn nói chung. Ở Việt Nam, tỷ lệ này
chiếm khoảng 0,418% trong tổng số bệnh nhân nằm điều trị tại Bệnh viện
Mắt trung ương hàng năm, nhiều nhất vào mùa thu-đông.
|
Hình ảnh mắt bị viêm nội nhãn.
|
Viêm nội nhãn nội sinh ở trẻ em thường xuất hiện trên những trẻ có
bệnh lý suy giảm miễn dịch hoặc có các bệnh lý toàn thân kèm theo như
viêm cơ tim, viêm đường hô hấp trên, viêm đường ruột, viêm đường tiết
niệu… và có thể gặp trên những trẻ hoàn toàn khỏe mạnh.
Tác nhân gây bệnh trên trẻ em rất đa dạng. Thường gặp nhất là vi
khuẩn, gồm cả vi khuẩn Gr(+) và Gr(-). Viêm nội nhãn trên trẻ sơ sinh
thường gặp do trực khuẩn mủ xanh, phế cầu và cầu khuẩn nhóm B, trong khi
đó viêm nội nhãn trên trẻ lớn thường gặp do tụ cầu vàng hay não mô cầu.
Nấm Candida là tác nhân thường gặp trong viêm nội nhãn nội sinh ở trẻ
sơ sinh, trẻ nhỏ và người lớn, tác nhân này thường gặp trên những bệnh
nhân có dùng thuốc đường tĩnh mạch kéo dài hoặc những đối tượng tiêm
chích ma túy hoặc HIV/AIDS. Ngoài ra, còn có một số tác nhân gây bệnh
hiếm gặp là ký sinh trùng như T. gondii, T. carnis, ấu trùng sán… hay
virus như Herpes, Zonna, virus cự bào… gây bệnh.
Cách nhận biết
Trẻ em bị viêm nội nhãn cấp tính có các biểu hiện như đột ngột mắt
đỏ, sợ ánh sáng, chói mắt, đau nhức mắt nhiều mức độ, nhìn mờ. Mi mắt có
thể sưng nề và đỏ. Có thể có mủ tiền phòng (ngấn trắng ở diện lòng đen
của mắt). Bên cạnh đó, trẻ có thể bị sốt, buồn nôn, ho, đau đầu… Khám
bệnh trực tiếp tại mắt thấy có cương tụ kết mạc toàn bộ, giác mạc phù,
mủ tiền phòng, đồng tử có thể co nhỏ và dính, ánh đồng tử kém hồng hoặc
vàng, không thể soi được võng mạc hoặc nếu soi được có thể thấy biểu
hiện viêm mạch máu và viêm hắc võng mạc.
Ðiều trị như thế nào?
Điều trị viêm nội nhãn nội sinh ở
trẻ em gặp rất nhiều khó khăn do tính chất cấp tính, nặng nề của bệnh và
cấu trúc nhãn cầu ở trẻ em đang trong quá trình hoàn thiện về giải phẫu
và sinh lý. Quá trình viêm gây ra đục các môi trường trong suốt của mắt
(giác mạc, thể thủy tinh, dịch kính…), gây tổn hại lớp võng mạc thần
kinh cảm thụ làm phá vỡ đường dẫn truyền, gây tổn hại không hồi phục
chức năng thị giác, mất thị lực và thậm chí phải khoét bỏ nhãn cầu.
Nguyên tắc điều trị cần tích cực ngay từ đầu nhằm điều trị ổ nhiễm trùng
nguyên phát và tại mắt.
Phác đồ điều trị viêm nội nhãn hiện
nay là: tiêm kháng sinh hoặc kháng sinh chống nấm toàn thân (tĩnh
mạch), tiêm kháng sinh nội nhãn (tiêm thẳng thuốc vào mắt), tra thuốc
tại mắt và chỉ định phẫu thuật cắt dịch kính khi bệnh nặng ngay từ đầu,
khi điều trị nội khoa không đỡ hoặc bệnh vẫn tiếp tục tiến triển. Cắt
dịch kính giúp loại bỏ tác nhân gây bệnh, độc tố đồng thời làm cho thuốc
kháng sinh, thuốc chống viêm khuếch tán tốt hơn. Bên cạnh đó, các biến
chứng của phẫu thuật gồm có bong võng mạc, đục thể thủy tinh, tăng sinh
xơ dịch kính võng mạc, tăng nhãn áp… Vì vậy, đối với những trẻ dưới 16
tuổi có viêm nội nhãn nội sinh thì vai trò của phẫu thuật cắt dịch kính
để loại bỏ tác nhân gây bệnh, phục hồi giải phẫu và phục hồi chức năng
thị giác cho trẻ vẫn còn là vấn đề cần tranh luận.
Tiên lượng kết quả điều trị viêm nội
nhãn nội sinh trên trẻ em phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như tác nhân
gây bệnh, thời gian bị bệnh, bệnh toàn thân kèm theo, tuổi bị bệnh, tính
chất cấp tính của bệnh, các tổn thương tại mắt như mờ giác mạc, các tổn
hại trên võng mạc….
BS.ThS. Phạm Minh Châu
Theo SKDS